Nét duyên quà sáng Hà Thành

Người Hà Nội sành ăn, nhưng cốt cách tao nhã, nên món ăn nào dù sang trọng hay bình dân cũng phải ngon miệng, đẹp mắt, đủ chất dinh dưỡng… Bữa sáng ăn nhẹ, thường được gọi là “ăn quà sáng”, bởi đó là những thức được mua từ góc chợ, vỉa hè, quán cóc, chứ không cần kì công chuẩn bị trong khuôn bếp mỗi gia đình.

Quà sáng của các bà, các mẹ có thể là cân bánh cuốn tráng mềm, cân bún lá chấm mắm tôm chanh ớt, vài cái bánh nếp, bánh giò nóng, hay nắm xôi hôi hổi bọc trong tấm lá chuối…

Trong nỗi niềm người xa xứ mỗi khi nhớ về Hà Nội, hương vị những món ăn dân dã luôn là nỗi nhớ ngọt ngào, nhiều sắc màu nhất…

Ăn sáng cũng có đủ kiểu cho đủ người, đủ tầng lớp. Các bà, các mẹ, các chị thích đi chợ từ sáng sớm để chọn được những mớ rau tươi mượt, những con cá đồng, những miếng thịt mới pha còn nóng hổi, xong lại tranh thủ mua quà sáng cho cả nhà. Quà sáng của các bà, các mẹ có thể là cân bánh cuốn tráng mềm, cân bún lá chấm mắm tôm chanh ớt, vài cái bánh nếp, bánh giò nóng, hay nắm xôi hôi hổi bọc trong tấm lá chuối…

Những cô, những cậu trai thanh, gái tú đi xe tay ga đắt tiền có thể tạt vào một quán bên đường, ăn phở, cháo, miến, những thứ có “đơn giá hàng chục nghìn” trở lên. Bởi những cô cậu này thích cảm giác buông xe là có người phục vụ chạy ra tận nơi đỡ xe, gạt chân chống, cô cậu chỉ việc đi vào một bàn nào đó, đá ghế ngồi bấm điện thoại choanh choách, hay buôn dưa lê vài phút là có phục vụ bê đồ ăn đến tận nơi.

Những người lao động, bình dân thì chọn quán vỉa hè, với các thức như bánh mì, xôi, bánh nếp, cháo trai, cháo sườn… Họ có thể ngồi xổm, ngồi trên xe, ngồi bệt ở vỉa hè, ăn tranh thủ một thứ quà sáng nào đó rồi lại tất bật đi làm.



Người nội trợ rảnh rỗi, sau khi đi chợ xong, có thể ngồi thưởng thức bát cháo trai nóng nghi ngút, thơm mùi rau răm, hành phi vàng rộm, hoặc xuýt xoa cùng bát bún ốc nóng hổi, bát chè sen thanh nhã…

Quà sáng Hà Nội rất phong phú, có lẽ nhiều hơn con số 72 mà một nhà Hà Nội học đã sưu tầm, liệt kê. Có thứ quà dành cho người bình dân, có thứ quà dành cho người sang trọng.

Đa dạng và được ưa chuộng nhất phải kể đến các món bún, cháo, phở. Bún thì có bún bò, gà, mọc, thập cẩm, bún ốc, riêu cua, bún cá, bún thang, bún trộn, bún đậu mắm tôm… Riêng phở cũng có tới cả chục món: nào phở bò, phở gà, phở thập cẩm, tái, chín, nạm, gầu, phở trộn, phở xào, phở cuốn… Cháo thì có cháo trai, cháo hến, cháo cá, cháo sườn, cháo gà, cháo vịt… chưa kể đến các “họ hàng” nhà bún, phở như bánh đa, miến, sủi cảo, vằn thắn…

Dù là thứ quà chỉ đáng giá vài ba nghìn hay những thứ quà sáng sang trọng có giá vài chục nghìn thì mỗi loại đều có những vẻ ngon, hấp dẫn khác nhau.

Nồi bún, phở ở Hà Nội, có lẽ đặc trưng nhất là nước dùng và hương liệu ướp trong đó. Nước dùng ngon ngọt đậm đà, được hầm từ xương ống, nêm nếm gia vị với những bí quyết riêng, lúc nào cũng bốc khói nghi ngút luôn hấp dẫn được khách hàng mọi lứa tuổi.

Bát bún ốc sóng sánh màu vàng của chút nghệ, điểm vài lát cà chua, nêm với ớt chưng, rồi chan với dấm ngâm ớt tỏi, vừa ăn vừa xuýt xoa, cay đến chảy nước mắt mà vẫn ngon đến lạ.



Bún thang ở Hà Nội, ai ăn một lần cũng khó quên hương vị. Bát bún nhất thiết phải có chút giò lụa lát mỏng, trứng tráng vàng thái chỉ, gà xé phay, ruốc tôm, chan với nước dùng hầm từ xương ống, tôm khô, khi ăn cho thêm chút mắm tôm, cà cuống, ăn kèm rau thơm, giá sống, chanh, ớt…

Cháo Hà Nội cũng có một đặc trưng rất riêng. Người Hà Nội ăn cháo đặc, chứ không ăn cháo loãng như một số vùng miền khác. Cháo nấu phải có độ sánh, mềm mượt do nấu từ thứ gạo ngon, có pha nếp, hạt gạo được canh cho nở vừa độ. Nước để nấu cháo không phải là thứ nước lã lỏng toèn toẹt, mà nhất thiết phải có chút xương ống, xương đầu chối hầm kĩ chắt nước, rồi mới chế gạo vào, nên cháo ngọt đậm, không cần mì chính cũng thơm ngọt mềm đầu lưỡi.

Cháo thường được ăn kèm với hành lá, gia vị. Cháo sườn thì không thể thiếu hành lá, mùi thơm, mùi tàu. Cháo trai thì chẳng thể thiếu “cái anh lá răm” được, những bát cháo trắng nghi ngút, chế thêm vài thìa ruột trai đã được tẩm ướt, xào chín, cho chút rau răm, hành lá, rắc chút tiêu hoặc ớt bột, vừa ăn vừa xuýt xoa, mới thấy thú vị làm sao.

Bát phở ở Hà Nội cũng không đầy tú ụ bánh, mà chỉ một nhúm bánh mỏng, mềm mượt, được chần kĩ, trên mặt bát phở, bày “phụ gia” theo yêu cầu của thực khách, như thịt gà, hoặc bò, tái, chín, nạm gàu, rắc rau thơm, rồi chan vài muôi nước trong vắt nhưng thơm đậm mùi quế, hồi, hầm với xương ống.



Trong các thúng tre nghi ngút khói là “góc riêng” của xôi, chỉ vài ba nghìn là đã có thể thưởng thức một nắm xôi xéo, xôi ngô, xôi đậu, hay xôi gấc. Có hàng còn cầu kì với xôi chiên, xôi thịt, giò, chả, ruốc. Vào những buổi sớm mai, khi tiết trời còn se lạnh, được ngồi ở một góc nhỏ, ăn nắm xôi nóng nghi ngút, gói khéo trong tấm lá chuối, lá dong, thơm lừng mùi đậu đỗ, hành phi, nhấm nháp những hạt nếp mẩy mượt, cũng là cái thú bình dân quá đỗi thi vị.

Quà sáng ở Hà Nội được bán từ rất sớm để phục vụ cho những anh chị “hàng sáo”, những người buôn bán sau buổi chợ đêm, những bác xe ôm, những anh thợ xây, thợ nề, người đi chợ sớm, người đi làm xa…

Dù bình dân hay cao cấp, đã đến hàng quà sáng, bạn đều nhận được một thái độ phục vụ chu đáo, cởi mở như nhau. Dù tiền ít, hay tiền nhiều, bạn cũng chắc chắn sẽ tìm được cho mình một thứ quà sáng nào đó để lót dạ cho ấm bụng, sẵn sàng cho một ngày lao động mới…

Quà sáng Hà Thành, giống như một nét duyên thầm dịu dàng của chốn kinh kì, văn hiến…

Món ngon ngõ nhỏ, vỉa hè đất Hà Thành

Vỉa hè là quán ăn, chỉ cần một vài chiếc bàn con, một vài chiếc ghế con là người ta có thể xì xụp, thích thú thưởng thức đủ loại món ăn. Giữa bụi bặm đường phố, lê la vài con ngõ, thưởng thức chút hương vị Hà Thành. Đó là cái thú ẩm thực của người Hà Nội. Những quán kể dưới không mới, nó quá quen thuộc với rất nhiều người, từ già tới trẻ, từ người đi xa hay vài lần tới tham quan du lịch Hà Nội.

Những người bạn Sài Gòn của tôi rất ngạc nhiên khi tôi dẫn họ đi ăn ở những quán vỉa hè ven đường hoặc quán lụp sụp. Nhưng tôi bảo muốn ăn ngon và ăn lạ thì phải ngồi những quán như thế. Một vài bữa, họ nghiện luôn những kiểu quán như thế...

Buổi tối những ngày đầu hè, tiết trời mát mẻ, Hà Nội trong lành, mời bạn dạo quanh những cửa hàng vỉa hè, ngõ nhỏ thưởng thức những món bình dị của người Hà Nội.

1. Nem chua - Ngõ Tạm Thương, hàng Bông

Ngõ Tạm Thương, ngõ phố nhỏ xíu nằm trên đường hàng Bông, cái ngõ phố rất đặc trưng cho kiểu ngõ phố cổ Hà Nội, đường vào bé tý bé tẹo, hai cái xe lách qua nhau cũng khó khăn. Cả ngõ phố không có lấy một cái mặt tiền ngôi nhà nào trông hiện đại, mới mẻ, tất cả đều nho nhỏ, cũ cũ.



Cứ chiều tối, ngay đầu ngõ có hàng chục thanh niên tay vẫy, miệng ơi ới:" Nem chua rán đi anh chị ơi...". Đầu ngõ chật ních những xe là xe. Không giống với kiểu vẫy gọi nài ép như ở phố lẩu Phùng Hưng và Cao Bá Quát, các chàng thanh niên ở phố nem rán này rất lịch sự. Hỏi ăn của nhà ai, chỉ nhà nào là người giữ xe của nhà ấy chạy ra dắt xe, không ai lô xô vào mà mời mọc, giành giật lấy khách về nhà mình.



Nem rán ở đây ăn khá ngon. Nem được rán lên vừa phải, không bị ngậy mỡ ăn lại giòn chứ không bị dính dính như các nơi khác. Ăn nem rán chấm tương ớt, cùng món xoài xanh, củ đậu hay dưa chuột. Có quán còn phục vụ cả khoai tây chiên bơ tỏi chấm với xì dầu.

Mỗi quán trong ngõ, quán nào quán ấy đều nhỏ xíu, ghế ngồi là những chiếc ghế nhựa con con xếp thành hàng dọc, hơi chật chội khó ngồi nhưng có như thế mới "nếm " hết cái vị của kiểu ăn quà vặt Hà Nội.

2. Bánh gối - Lý Quốc Sư

Quán Gốc Đa nằm trên đường Lý Quốc Sư dễ đến ngoài hai mươi năm. Quán có tên là Gốc Đa có lẽ do quán nằm “tựa lưng” bên một gốc đa cổ thụ. Món truyền thống của quán là món bánh gối nhưng mấy món như bánh rán, bánh bao, nem cua bể… giờ cũng được quán thêm vào thực đơn để chiều lòng những thực khách hay quà Hà Nội.



Nét hấp dẫn của bánh gối ở đây chính là lớp vỏ bánh mỏng, nhiều nhân ăn thấy giòn lại thơm chứ không bị ỉu. Chiếc bánh đã cắt nhỏ ăn kèm với nước chấm chua ngọt bỏ thêm chút tương ớt cay cay, gắp miếng đu đủ thêm vài cọng rau thơm là đủ vị. Ăn xong thực khách có thể gọi thêm cả cốc trà Bát Bảo tráng miệng, giá đắt hơn vỉa hè một nghìn đồng nhưng vị lạ lại rất ngon.



Quán có phong cách khá độc đáo. Vì đông khách nên phục vụ ở đây dường như cũng được chuyên môn hóa từng công đoạn. Mỗi người của quán cứ theo nhiệm vụ mà làm, người chuyên rán, chuyên vớt, chuyên cắt bánh, chuyên bưng bê phục vụ. Còn với khách, ăn xong cứ theo bảng giá mà tính tiền, mặc dù ra cửa sẽ có người tính lại.


3. Nem Tai - Hàng Thùng


Ở Hàng Thùng có quán nem tai Bà Hồng đã trở thành địa chỉ thường xuyên của không ít người Hà Nội. Bạn bè gặp mặt thường rủ nhau đi thưởng thức món nem Bà Hồng, những đôi trai gái yêu nhau cũng lui tới quán này như một chỗ để ăn vui. Món nem tai được ăn theo dạng cuốn. Một ít lá sung, lá đinh lăng, dải lên bánh đa nem, cho nem tai vào, kèm với một vài miếng sung muối chua, cộng với một lát giò lụa hoặc nem chua. Sau đó cuốn tròn rồi chấm vào nước mắm dấm cay nhẹ.



Độ dai của bánh đa nem, độ giòn, mềm, thơm ngậy của nem tai, cộng với một chút vị chan chát, xin xít của rau kèm và vị chua chua, ngòn ngọt, cay dịu của nước chấm sẽ làm khách đến thưởng thức nhớ mãi. Trong món ăn này, rau ăn kèm là một phần không thể thiếu. Đĩa rau kèm của quán bà Hồng có trên chục loại nào lá sung, lá đinh lăng, kinh giới, xà lách, lá mơ… khách thích dùng loại rau kèm nào cũng có.



Tưởng chỉ riêng người Hà Nội mới thích mấy món ăn bốc chấm nước mắm này ấy thế mà cả người Tây cũng ham. Có vị lầm tưởng bàn ăn ở đây sạch như bàn ăn ở nước họ nên cứ hồn nhiên dải bánh nem lên bàn cuốn cuốn gói gói, trông đến ngộ. Lại có có người tận Sài Gòn, ra Hà Nội chơi còn cố qua cửa hàng mua một chút nem tai để làm quà cho người nhà.


4. Hoa quả dầm - Tô Tịch

Phố Tô Tịch dài khoảng một trăm mét, nằm hơi khuất trên đường Hàng Gai. Từ đầu phố đến cuối phố có đến gần chục cửa hàng hoa quả dầm nằm san sát nhau. Mới dừng chân ở đầu phố, người đi đường dễ dàng bị quyến rũ ngay bởi sắc màu và hương thơm hấp dẫn của những loại quả này. Quán nào cũng có hàng chục loại quả bày ngay trên mặt quầy. Quả được cắt thành những miếng nhỏ vừa miệng rồi cho vào cốc. Khách ăn có thể đếm được trên chục loại quả trong cốc của mình nào dưa hấu, xoài, mẵng cầu, bơ, dưa vàng, mít, nhãn, trân châu đen… được xếp theo trình tự màu sắc xanh, đỏ, vàng rất hấp dẫn và bắt mắt.



Khi có người đến ăn, chủ quán mới bỏ ra và rưới lên trên cốc quả một ít sữa đặc và nước cốt dừa. Sữa và nước dừa sẽ ngấm vào từng miếng hoa quả đã cắt nhỏ làm tăng thêm hương vị ngọt và thơm ngậy, cuối cùng là cho một ít đá xay mịn lên trên. Sự đặc biệt của loại đồ uống này là không dùng đường mà chỉ cho sữa vào để làm tăng vị ngọt nên có vị ngọt mát và thơm ngậy Đến phố Tô Tịch, khách hàng có thể yêu cầu chủ quán xay sinh tố những loại quả mình thích. Phong cách phục vụ tại những quán này cũng rất cơ động, khách có thể ăn ngay tại quán hoặc nếu thích mang về, chủ quán sẽ cho vào một cốc nhựa, có kèm cả thìa và ống mút...

Giá cả cũng rất phải chăng, dao động từ 10.000 - 20.000đ/1cốc, khách hàng đến đây phần đông là thanh niên, học sinh, sinh viên.

5. Caramen – Hàng Than

Với người Hà Nội thì Caramen chẳng đâu ngon như ở Hàng Than. Caremen hàng Than ngon bởi vị nước hàng, mùi ca phê, kem ăn ngọt ngậy hay từ vị đăng đắng của thứ nước đen sánh trên mối đĩa caramen. Quán ở đây đã tồn tại rất lâu đời nhưng đúng chất vỉa hè. Ghế nhựa nhỏ, cốc nhựa, thìa nhôm đơn giản. Bàn cũng là ghế, nhưng chủ yếu ghế là để ngồi. Những lúc đông khách mỗi người ngồi một chiếc ghế tay cầm đĩa caramen và thìa ăn mới đủ chỗ.



Nếu nói là chen chúc cũng đúng vì trên mỗi đoạn vỉa hè nhỏ xíu, mà lúc nào ghế cũng xếp chật ních. Người sát người, tay bê đĩa, bê cốc, tay cầm thìa… thế mà lại thành ngon nên vào mùa hè, quán chẳng bao giờ ngớt khách thậm chí cả mùa đông cũng vẫn đắt hàng.




Ở đây có nhiều loại Caramen lắm: caramen chân châu, caramen dừa, caramen hoa quả… rồi cả món caramen thập cẩm nữa. Có khoảng 10 món cho bạn lựa chọn. Nhưng nếu đã thành dân nghiền món này thì người ta chỉ gọi một món “caramen mộc” – tức là món caramen trứng truyền thống.

6. Nộm thịt bò – phố Hồ Hoàn Kiếm

Thật ra, trước kia ở phố Hồ Hoàn Kiếm này mới chỉ có một vài nhà bán nộm bò khô, nhưng dần dần thấy lượng khách ngày một đông, nhiều nhà cũng chuyển sang bán theo. Đến bây giờ con phố nhỏ dài vẻn vẹn không đến 300 m mà có tới gần chục quán hàng bán thịt bò khô với hàng lô dãy bàn ghế để san sát trên vỉa hè. Cũng là đĩa nộm bò khô với những nguyên liệu như đu đủ xanh nạo, thịt bò, rau thơm, lạc rang, nước sốt nhưng khi ăn ở những quán này, bạn sẽ cảm nhận rất rõ được vị giòn của đu đủ xanh nạo, vị thơm ngon hơi dai của những miếng thịt bò rán khô được tẩm ướp gia vị kỹ lưỡng, vị béo ngậy của lá lách, vị sừn sựt của gân, sách, vó bò và đặc biệt là vị chua cay mặn ngọt pha rất vừa phải của nước sốt.



Ngoài nộm bò khô, còn có thêm chim sẻ, chim câu quay để chiều lòng thực khách có nhu cầu thay đổi khẩu vị. Các quán nộm bò khô này mở hàng bắt đầu từ 5 giờ chiều và kéo dài đến tận 11-12 giờ đêm.

7. Cơm rang bò – Mã Mây

Trên đường Mã Mây hình thành một phố cơm rang bò thu hút rất đông người đến ăn. Các hàng cơm rang bán tập trung vào buổi chiều tối, vì lúc này mới là lúc được bày các loại bàn ghế ra vỉa hè. Cơm rang ở đây không giống như các loại cơm rang thập cẩm có đủ các thứ đậu quả, xúc xích, lạp xườn xanh xanh đỏ đỏ mà các nhà hàng ăn uống khác hay làm.



Cơm rang ở đây trắng, gạo rất ngon nên ăn không với nước chấm đã ngon rồi, thịt bò và dưa xào để riêng ra một đĩa. Nước chấm pha tương ớt chua chua, cay cay ăn với món cơm rang mằn mặn này quả là không chê vào đâu được. Cả một đoạn phố này đêm nào cũng tưng bừng nhờ các hàng cơm rang và phố cơm rang này khá nổi tiếng với người dân Hà Nội.

8. Ngao, sò, ốc... nướng Cầu Gỗ

Ai mê mấy hàng đồ biển nướng, hấp thì đến khu phố Cầu Gỗ gần chợ Hàng Bè. Đêm nào ở đây cũng nhộn nhịp như đi hội, các bà hàng ngồi quạt than nướng sò, mực...khói bay mù mịt cùng mùi thơm tỏa ra khiến ai đi qua cũng thèm.



Người ăn ngồi tràn lan trên vỉa để thưởng thức. Giá cả ở đây rẻ hơn nhiều lần ở các nhà hàng mà lại được ngồi trong không khí vừa nấu, vừa nướng, vừa hấp... có khác nào mấy cái nơi gọi là làng Nướng gì đó giá cắt cổ mà chưa chắc đã tươi bằng ở phố vỉa hè này.



Hà Nội nhiều phố, mỗi con phố lại khó nhớ tên. Nhiều khi người ta thuộc tên phố, tên ngõ chỉ vì ở đó có những món hàng ăn ngon, độc đáo khiến người ta muốn quay trở lại luôn luôn. Một góc nhỏ như vậy thôi cũng đủ làm những người đi xa Hà Nội hay tạm xa Hà Nội nhớ nhung và thèm quay trở lại.

Ngọt thơm xôi chè bà cốt Hàng Bồ

Cứ mỗi khi gió mùa Đông Bắc bắt đầu ùa về trên những phố phường, người Hà Nội lại háo hức ghé phố Hàng Bồ để đợi chờ thưởng thức món xôi chè nóng hổi, thơm quyến rũ. Còn gì tuyệt hơn bưng bát chè nóng co ro giữa góc phố cổ trong cái lạnh mùa đông Hà Nội.



Có thể nói quán xôi chè Hàng Bồ này là một trong những quán hàng truyền thống Hà Nội. Bà chủ quán ngồi tựa vào một góc tường, cạnh con ngõ nhỏ đậm chất Hà Nội, xung quanh kê thêm vài chiếc ghế con, thế mà thành một địa chỉ bán xôi chè nổi tiếng có một không hai đất thủ đô.



Đến quán xôi chè Hàng Bồ là chấp nhận khó tìm chỗ để xe, có khi phải đợi chờ mới có ghế ngồi, và cũng chẳng dám ngồi nấn ná lại lâu, thế nhưng chẳng thấy một ai kêu, mà đều kiên nhẫn đợi.



Nhưng quả thật khi bát xôi chè bưng ra, mới thấy bõ cái công đợi chờ, chật chội. Xôi được đồ rất dẻo, thơm, có màu vàng thật ngon mắt. Gạo nếp được chọn là loại nếp cái hoa vàng hạt mẩy, có tiếng. Xôi ở hàng dẻo mà không nát, không dính bết cũng chẳng rời rạc, ăn miếng nào là thích mê miếng ấy.



Chè để ăn kèm thường là chè bà cốt, nấu bằng đường đỏ. Nhìn bát chẻ vàng óng điểm nâu như màu mật ong, trộn với miếng xôi vàng rộm, hít hà hương thơm ngòn ngọt của chè, có chút cay nồng của gừng thì chẳng ai kiềm lòng được.



Vì là món đặc sản Hà Nội nên chè bà cốt thường hết sớm nhất. Tuy nhiên, nếu không thích vị ngọt sắc, hoặc chẳng may đến vào lúc hết chè bà cốt, bạn có thể gọi chè hoa cau ngọt thanh, rắc chút đỗ xanh hay chè đỗ đen mịn, đặc quánh, ngọt vừa, ăn với xôi cũng được mà ăn riêng cũng thơm ngon tuyệt vời.



Muốn mua về nhà ăn vặt, bạn có thể chọn chè cốm và chè con ong, gói trong túi nilon trong, bày đầy trên khay. Giá mỗi bát chè chẳng đắt so với một quán hàng đặc sản Hà Nội. Chỉ với 15.000 đồng là bạn có thể bưng bát chè trên tay, xuýt xoa, co ro trong góc phố, tận hưởng cái lạnh mùa đông Hà Nội.

Phố ăn đêm của người Hà Nội

Khi ánh đèn đường vàng vọt, màn đêm đã buông xuống, không khó để tìm một chỗ ăn đêm ở Hà Nội như phố Cấm Chỉ, Lãn Ông hay Cầu Gỗ.

Phở Hà Nội thì đâu cũng ngon, bất kể ở ven đô hay trung tâm thành phố. Muốn ăn một bát phở đêm ngon có lẽ không đâu bằng những quán phở ở các khu phố cổ Hà Nội. Đó là phở Mậu Dịch phố Lý Quốc Sư, phở Tự Do phố Cầu Gỗ, phở Thìn Lò Đúc, phở ngã từ Hàng Đồng và Hàng Mã, ăn thật muộn thì đến Hàng Buồm hay phở đường tàu trên Trần Quang Khải.

Một số món ăn đêm rẻ ở Hà Nội, ngon và dễ ăn như: bún bò, bún măng ngan, cháo gà… ở khu Cửa Nam, ga Trần Quý Cáp, phố Hai Bà Trưng hay ngõ Tô Hoàng.

Bát phở nóng xua tan cái lạnh đầu mùa. Ảnh: Còi Xinh.

Bạn không nên bỏ qua phố ẩm thực Hà Nội, phố Cấm Chỉ. Tô cháo và với tiêu, ớt bột cùng hành hoa sẽ làm ấm lòng người giữa đêm khuya. Cơm rang thập cẩm ở phố này, phố Mã Mây và phố Hàng Dầu cũng rất ngon. Trong số các món ăn đêm của Hà Nội, hầu như ai cũng muốn thử món nộm bò khô ở phố Hồ Hoàn Kiếm. Một chút đu đủ, cà rốt nạo, thịt bò khô cắt mỏng như sợi tăm chan dấm, rắc thêm ít kinh giới và lạc rang giã nhỏ thì ngon tuyệt mà giá cả lại rất bình dân.

Ở đầu phố Hàng Gai và Lương Văn Can có tới gần 20 hàng mực nướng. Đám 5-7 người mua vài con mực nho nhỏ, một chai rượu là có thể lai rai cho tới sáng. Mấy quán chân gà nướng, gà luộc ở phố Hàng Dầu, Mai Hắc Đế thì đông khách quanh năm.

Bánh trôi tàu thơm nóng vị gừng cay.

Dọc phố Lãn Ông, phố Cầu Gỗ, nào bún thang, nào phở trộn, nào mì vằn thắn và cả bánh mì patê thơm thơm, giòn giòn. Trong góc phố Gầm Cầu ngào ngạt lòng nướng, bò nướng. Nếu không lên Phó Đức Chính cũng ăn được món bò nướng thơm ngon. Ăn rồi, chạy đến ngõ Tạm Thương ăn nem chua rán, qua Tô Tịch làm ly hoa quả dầm hay leo Hàng Than làm cốc caramen béo ngậy, ghé qua đầu phố ăn bát bánh trôi tàu nóng hổi.

Ăn xong là đến giờ trà đá vỉa hè Hà Nội.

Hà Nội về đêm còn có các món quà vặt dân dã đã được bán theo mùa như ngô nếp nướng, ốc luộc, quẩy nóng, bánh chuối… Lang thang những con phố Hà Nội trong đêm thu và nhâm nhi chút hương vị riêng trong ẩm thực Hà Nội là một trong những điều thú vị nhất khi đến với mảnh đất nghìn năm văn hiến này.

Tìm lại nét thanh lịch của người Hà Nội

Người Hà Nội xưa với lối sống thanh lịch có tiếng được cả nước biết đến như một nét đặc trưng của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Thế nhưng nay, không ít người đã phải nghi ngờ thốt lên: Hà Nội thanh lịch nay còn đâu.

"Chẳng thơm cũng thể hoa nhài/Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An".

Công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã và đang đưa Hà Nội vào khúc ngoặt mới. Quá trình đó sẽ nâng tầm vóc Thủ đô nói riêng và đất nước nói chung ngày càng văn minh, hiện đại. Đó là cả một quá trình lâu dài, và cần chú trọng yếu tố con người. Hướng tới Đại lễ kỉ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, vấn đề xây dựng người dân Hà Nội văn minh, thanh lịch cũng được chú trọng, giữ được nét đẹp tâm hồn đặc trưng của người dân thủ đô.

Hà Nội tính từ thời định đô cũng đã có tuổi một ngàn năm. Trong khoảng thời gian ấy đã thu hút được bao nhân tài từ các địa phương về đây sinh cơ lập nghiệp, tạo ra các phố phường. Các thế hệ đi trước đã đem đến những phong tục, nền nếp của địa phương mình, rồi chắt lọc những gì tinh túy nhất. Cho nên Thăng Long – Hà Nội đúng là đã tiếp thu tinh hoa của mọi vùng rồi nâng cao nên và tạo ra những nét đặc trưng của riêng mình. Người Hà Nội đã trở thành biểu tượng tập chung nhiều đức tính tốt đẹp của dân tộc, mà đặc biệt là tính thanh lịch.



Thanh là thanh tú, thanh nhã. Lịch là lịch thiệp, lịch sự. Đó chính là tính cách của một nếp sống, một lối sống đầy tính văn hóa. Người thanh lịch là người mà từ trang điểm, phục sức, nói năng, giao tiếp, ăn mặc, đi đứng làm lụng đều được chăm chút cân nhắc chỉnh tề, không buôn tuồng dễ dãi. Vốn là người nghiên cứu về Hà Nội đã hơn sáu mươi năm nay, nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc đã nói: “Tiến tới Hà Nội 1000 năm thì có nhiều vấn đề nhưng tôi chỉ mong xây dựng con người cho văn minh và thanh lịch, chúng ta tạo được lớp lớp người Hà Nội văn minh và thanh lịch. Có câu văn minh thể hiện trên đường phố Hà Nội, chỉ cần đi một đoạn trên đường có thể thấy xã hội có văn mình hay không. Đó là những cần nhiều thời gian hơn nữa để nâng cao ý thức cộng đồng.”

Cuộc sống đô thị hóa với tốc độ nhanh cùng sự du nhập của văn hóa phương Tây đã có những ảnh hưởng không nhỏ tới lối sống của đại bộ phận giới trẻ nói riêng và những người dân Thủ đô nói chung. Ta có thể bắt gặp ở đâu đó trên đường phố một trận cãi cọ chỉ vì chênh nhau nửa bánh xe, những người đàn ông cời trần đi xe máy, những cô gái trẻ ăn mặc thiếu vải, những hành vi cư xử thô lỗ...Song đó chỉ là mặt trái mà chúng ta cần khắc phục. Nhưng trên hết những nét đẹp vẫn còn hiển hiện trong cuộc sống thường ngày. Người Hà Nội vẫn giữ được cái chất thanh lịch đặc trưng riêng của người dân Thủ đô. Cái tài hoa thanh lịch có thể nhất thời bị che lấp bởi những thứ xấu xa, lộn xộn nhưng nó vẫn được ủ, được giữ bền trong tâm thức số đông của người Hà Nội và vẫn biểu lộ ngày nay.



Những truyền thống, phong tục tập quán của người Hà Nội đang được khơi dậy, cấu trúc lại và nâng cao qua các phong trào “người tốt việc tốt”, “Nếp sống văn minh, gia đình văn hóa”, tất cả góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc… Điều này, cần ý thức tự giác của mỗi người dân. Có nhận thức được vai trò hành vi cư xử của mình đối với cộng đồng, mỗi người dân mới chủ động lựa chọn cách xử sự của mình để tạo nên một xã hội văn minh.

Để làm được điều này cần sự thực hiện đồng bộ của nhân dân Thủ đô nói chung. Nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc đã bày tỏ niềm mong ước của mình “ “Hà Nội đáng yêu lắm, rất đáng yêu. Thành phố mỹ lệ, hào hoa, anh hùng, và trí tuệ. Tôi mong sao đường phố Hà Nội, người và người trong cách đối đãi cư xử văn minh thanh lịch, biết thương yêu nhau, biết đoàn kết nhau, biết giữa gìn cái nề nếp cũ, ăn nói uyển chuyển mềm mại, lễ độ, mặc nền nã, lịch sự…”